Tại sao các tình huống lộn xộn trước khung thành dễ dẫn đến bàn thắng? Hàng thủ nên xử lý thế nào?

Tại sao các tình huống lộn xộn trước khung thành dễ dẫn đến bàn thắng? Hàng thủ nên xử lý thế nào?

Các pha bóng lộn xộn trước khung thành rất dễ thành bàn. Lý do khá đơn giản: cú sút tiếp theo thường đến ở cự ly gần, thủ môn chưa kịp đứng lại, còn hậu vệ dễ mất người. Một quả bóng đi 80 km/h chỉ mất khoảng 0,27 giây để đi hết 6 m. Khi đó, người gần bóng phải khóa cú sút, người phía sau giữ trung lộ, những người còn lại trông cột xa và bóng hai.

Cự ly gần làm thời gian phản ứng giảm mạnh

Khung thành tiêu chuẩn rộng 7,32 m, cao 2,44 m. Khu cầu môn sâu 5,5 m, còn khu phạt đền sâu 16,5 m.^[1]

Lấy một cú sút 80 km/h làm ví dụ. Tốc độ này tương đương khoảng 22,2 m/giây và vẫn nằm trong mức đã được ghi nhận ở cầu thủ bóng đá trình độ cao.^[2]

• 5 m: khoảng 0,23 giây.

• 6 m: khoảng 0,27 giây.

• 8 m: khoảng 0,36 giây.

• 10 m: khoảng 0,45 giây.

Đây chỉ là phép tính khoảng cách chia cho vận tốc, chưa tính lúc bóng chậm lại. Nhưng ở cự ly 5–8 m, bóng vẫn có thể tới cầu môn trong chưa đầy 0,4 giây.

Vấn đề là thủ môn có thể vừa đổ người xong. Họ còn phải đứng lại, lấy thăng bằng và chỉnh vị trí. Nếu bóng bật thẳng ra giữa, cú đá bồi sẽ nguy hiểm hơn nhiều so với khi bóng bị đẩy hẳn sang biên.

Vì sao cú sút bồi thường khó cản?

Hình dung một tình huống quen thuộc: thủ môn đổ sang một bên để cản cú sút đầu tiên. Bóng lại bật ra giữa. Tiền đạo chỉ cần chạm thêm một nhịp trước khi thủ môn kịp đứng dậy.

FIFA hướng dẫn thủ môn xử lý bóng thấp bằng hai tay và đưa bóng vào ngực khi có thể. Mục đích là giảm bóng bật ra. Thủ môn cũng phải liên tục chỉnh vị trí theo hướng bóng.^[3]

Bắt dính thì pha bóng gần như kết thúc. Đẩy bóng trở lại giữa nghĩa là nguy hiểm vẫn còn.

Nếu bóng chỉ bật ra sau pha cứu thua, tiền đạo vẫn được quyền tranh bóng. Nhưng khi thủ môn đã kiểm soát bóng bằng tay theo Luật 12, đối phương không được tranh bóng với thủ môn nữa.^[4]

Bóng chạm hậu vệ có thể làm thủ môn phản ứng sai hướng

Thủ môn thường đã bắt đầu di chuyển theo hướng cú sút ban đầu. Nếu bóng chạm chân hậu vệ rồi đổi hướng, họ phải dừng chuyển động cũ và phản ứng lại từ đầu.

Ở cự ly gần, gần như không còn nhiều thời gian cho lần chỉnh hướng thứ hai.

Chạm được bóng chưa chắc đã an toàn. Quan trọng là bóng đi ra biên, tới đồng đội hay lại bật về giữa.

Hàng thủ không nên cùng lao vào một điểm

Nếu một hậu vệ đã áp sát bóng, người thứ hai không cần lao vào đúng chỗ đó. Hai người cùng lao lên nghe có vẻ quyết liệt, nhưng chỉ cần bóng vượt qua pha tranh chấp đầu tiên là cả hai có thể bị bỏ lại.

• Người gần bóng: ép đối phương xử lý nhanh, thu hẹp góc sút.

• Người phía sau: giữ khoảng giữa bóng và cầu môn.

• Người còn lại: để ý cột xa, đường chuyền ngang và bóng bật ra.

Khi một trung vệ bước lên, trung vệ còn lại nên ở phía sau để giữ đường chuyền ngang và người chạy chỗ. Nếu cả hai cùng lao lên, chỉ một pha chạm bóng vượt qua người đầu tiên cũng có thể làm lớp bọc lót biến mất.

Quan sát 3 vị trí sau cú cứu thua

Khi bóng bật ra, hãy nhìn người đang áp sát bóng, người giữ trung lộ và cầu thủ ở cột xa. Chỉ cần một trong ba vị trí bị bỏ trống, cú đá bồi có thể xuất hiện ngay.

Xem bóng đá trực tiếp

Xem lịch trận đấu

Chỉ nhìn bóng khiến hậu vệ mất người ở cột xa

Sau một cú sút bị chặn, rất nhiều hậu vệ có phản xạ quay hết mắt về phía bóng. Đúng lúc đó, tiền đạo ở phía sau có thể thoát kèm.

Cách tốt hơn là mở thân người để vẫn nhìn thấy bóng nhưng không mất dấu cầu thủ mình đang theo.

Cột xa thường bị bỏ vì thủ môn và trung vệ đang dồn chú ý vào cột gần hoặc khu vực giữa. Nếu trung lộ đã có đủ người, hậu vệ phía xa không cần chạy vào chen thêm. Việc của họ là giữ cầu thủ phía sau lưng.

Khi xem một trận bóng đá trực tiếp trên KLIVE, hãy thử nhìn hậu vệ phía xa trước khi quả căng ngang được thực hiện. Nhiều bàn thua thực ra bắt đầu từ lúc hậu vệ quay đầu nhìn bóng và bỏ quên người phía sau.

Bóng hai quyết định pha phòng ngự đã kết thúc hay chưa

Trung vệ có thể phá được quả bóng đầu tiên, nhưng nếu bóng rơi đúng chân cầu thủ tuyến hai thì nguy hiểm vẫn còn nguyên. Đối phương có thể sút ngay hoặc đưa bóng trở lại vòng cấm.

Phá được bóng chưa đủ nếu đối phương vẫn là người chạm bóng tiếp theo.

Tiền vệ phòng ngự vì thế phải để ý điểm rơi của bóng phá ra. Không phải tình huống nào cũng cần tụt xuống đứng ngang hàng với trung vệ.

Nếu đối phương liên tục thắng bóng hai, thường có ba khả năng: khu vực trước vòng cấm đang bị bỏ trống, cầu thủ tuyến hai không được theo hoặc quá nhiều người của đội phòng ngự đã tụt sâu.

Người gần bóng cần khóa cú sút, không nhất thiết phải cướp bóng

• Ép đối phương sút sớm.

• Ép họ dùng chân yếu.

• Dồn họ vào góc hẹp.

• Buộc họ phải chạm thêm một nhịp.

FIFA xem một pha chạm bóng dài hoặc không gọn của tiền đạo là tín hiệu để thủ môn thu hẹp khoảng cách. Ngược lại, lao ra khi đối phương vẫn kiểm soát bóng chắc có thể khiến thủ môn bị vượt qua.^[5]

Hậu vệ cũng vậy. Khóa góc sút trước, đừng lao qua người.

Khi nào nên phá bóng thay vì giữ bóng?

Nên phá ngay khi bóng chưa nằm chắc dưới chân, hậu vệ đang quay về phía cầu môn, đối phương đã áp sát hoặc chỉ cần mất bóng là đối thủ có thể sút ngay.

Nhưng phá cũng phải có hướng. Một cú phá ngắn vào giữa vòng cấm hoặc ngay trước vòng cấm rất dễ trở thành bóng hai cho đối phương.

Nếu đã kiểm soát chắc, nhìn được phía trước và có đường chuyền an toàn, chuyền bóng thường tốt hơn một cú phá mạnh nhưng không có địa chỉ.

Xoạc bóng trong vòng cấm có thêm rủi ro

Theo IFAB, các hành vi đá, ngáng, đẩy, xoạc hoặc tranh chấp đối phương theo cách bất cẩn, liều lĩnh hoặc dùng lực quá mức có thể dẫn tới quả phạt trực tiếp. Nếu lỗi phạt trực tiếp xảy ra trong khu phạt đền của đội phòng ngự, đối phương được hưởng penalty.^[6]

Xoạc hụt còn có một vấn đề khác: hậu vệ nằm dưới đất và gần như mất luôn pha bóng tiếp theo.

Nếu tiền đạo đang quay lưng với cầu môn hoặc chưa có góc sút rõ ràng, đứng vững thường an toàn hơn. Hậu vệ có thể khóa hướng xoay và chờ đồng đội hỗ trợ.

Nếu bắt buộc phải chặn cú sút ở cự ly gần, hãy ưu tiên che đường bóng thay vì lao quá đà qua người sút.

Thủ môn nên lao ra hay giữ vị trí?

Thủ môn cần nhìn ba thứ: mình cách bóng bao xa, tiền đạo đang kiểm soát bóng chắc đến mức nào và ai có khả năng tới bóng trước.

FIFA hướng dẫn thủ môn bám theo chuyển động của bóng bằng các bước ngắn, thu hẹp khoảng cách khi có tín hiệu phù hợp và tránh lao ra quá sớm.^[7]

• Có thể bắt chắc: lao ra thu bóng.

• Không thể bắt dính: cố đẩy bóng ra khỏi trung lộ.

• Không chắc mình tới trước: giữ vị trí thay vì lao ra nửa chừng.

Khi thủ môn đã gọi bóng rõ ràng, hậu vệ nên tránh lao vào cùng lúc. Tốt hơn là lùi ra bọc phía sau để đề phòng bóng rơi.

Đừng dừng phòng ngự chỉ vì nghĩ đối phương việt vị

Theo IFAB, vị trí việt vị được xác định tại thời điểm đồng đội chơi hoặc chạm bóng. Chỉ đứng ở vị trí việt vị chưa đủ để bị phạt. Cầu thủ đó còn phải tham gia vào tình huống theo các điều kiện của Luật 11.^[8]

Nếu cú sút được thủ môn cứu và bóng bật tới một cầu thủ vốn đã đứng ở vị trí việt vị khi đồng đội sút, cầu thủ đó có thể bị phạt vì hưởng lợi từ pha cứu thua.^[9]

Nếu hậu vệ chủ động chơi bóng theo tiêu chí “deliberate play” của IFAB, tình huống việt vị có thể được xử lý khác với trường hợp bóng chỉ vô tình bật, đổi hướng hoặc được cứu thua.^[10]

Chưa có còi thì cứ phòng ngự tiếp.

Phần giải thích về đá phạt trực tiếp, gián tiếp và các tình huống phạm lỗi trên KLIVE cũng giúp phân biệt cách trận đấu được bắt đầu lại sau từng quyết định của trọng tài.

Xử lý nhanh theo từng tình huống

Đối chiếu cách hàng thủ xử lý trong trận thật

Sau một cú sút bị cản, hãy nhìn bóng bật đi đâu, ai đang bọc phía sau và cầu thủ nào đứng ở cột xa. Nếu đối phương vẫn là người chạm bóng hai trước, pha phòng ngự chưa kết thúc.

Kiểm tra lịch bóng đá

Mở các trận đang live

Hàng thủ nên tập tình huống lộn xộn thế nào?

Bài tập không nên dừng ngay sau cú cứu thua đầu tiên. FIFA cũng sử dụng các bài tập mà bóng bật ra vẫn được chơi tiếp, để thủ môn và hậu vệ phải xử lý cả pha thứ hai.^[11]

Có thể tập ba tình huống khá sát trận thật:

• thủ môn đẩy cú sút ra thay vì bắt dính;

• quả căng ngang thấp đi qua khu vực trước cầu môn;

• hậu vệ phá bóng ra đúng khu vực cầu thủ tuyến hai đang đứng.

Sau mỗi pha, nhìn lại bốn việc:

• ai khóa cú sút thứ hai;

• ai giữ trung lộ;

• ai theo người ở cột xa;

• đội nào chạm bóng hai trước.

Nếu ba bốn hậu vệ cùng chạy vào một điểm, vấn đề thường nằm ở phân công. Sửa việc ai làm gì trước rồi mới nói tới kỹ thuật phá bóng.

Quy tắc ngắn nhất cho hàng thủ

Một người xử lý bóng. Một người giữ trung tâm. Những người còn lại theo người và chuẩn bị cho bóng hai.

Không kiểm soát chắc thì đưa bóng ra khỏi trung lộ. Đã kiểm soát chắc và có đường chuyền an toàn thì giữ bóng.

Thủ môn cản được bóng thì tiền đạo còn được tranh không?

Có. Nếu bóng chỉ bật ra và thủ môn chưa kiểm soát bằng tay, tiền đạo vẫn có thể tranh bóng. Khi thủ môn đã kiểm soát bóng bằng tay theo Luật 12, đối phương không được tranh bóng nữa.^[12]

Bóng bật từ thủ môn tới cầu thủ việt vị có bị thổi không?

Có thể. Nếu cầu thủ đã ở vị trí việt vị khi đồng đội sút, sau đó nhận bóng từ một pha cứu thua của đối phương, IFAB có thể xem đó là hành vi hưởng lợi từ vị trí việt vị.^[13]

Khi nào hậu vệ nên phá bóng thay vì giữ bóng?

Phá khi bóng chưa chắc chân, hậu vệ đang quay về phía cầu môn hoặc bị áp sát đến mức chỉ cần mất bóng là đối phương có thể sút ngay. Nếu đã kiểm soát chắc và có đường chuyền an toàn, giữ bóng vẫn tốt hơn một cú phá không có địa chỉ.